Verrassende natuur tussen bergen en zee in de Languedoc

Strand of bergen? Zee of heuvels? In de Franse Hérault is zulke vakantiekeuze-stress niet nodig. In dit departement in de Languedoc vind je al het moois van Zuid-Frankrijk bij elkaar. En ook natuur die je niet had verwacht.

Tekst & foto’s: Jan Hazevoet

In een dag kan je in de Hérault - goed bereikbaar via hoofdstad Montpellier - alle soorten landschappen zien. De Hérault is wat dat betreft misschien wel het meest veelzijdige departement van Frankrijk.

In het noorden liggen de Cevennen, met zijn diepe reliefs en steile rotsen. Middenin dit gebergte ligt het beroemde 'Cirque de Navacelles'. Dit keteldal is ontstaan uit een oude bocht van de rivier de Vis, die het dal uitsleet in het kalksteen. De rivier loopt inmiddels ergens anders, het natuurwonder dat overbleef is uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed.

Even verderop liggen de Grottes des Demoiselles, een van de mooiste grotten van Europa. Het gangenstelsel is al bijzonder, maar niets kan je voorbereiden op de gigantische zaal in het hart, letterlijk zo groot als een kathedraal, met overal druipstenen.

Richting de zee, rond het dorpje Lunel, liggen golvende heuvels met wijngaarden en diepe rivierkloven, zoals de Gorges de l’Hérault. Even verderop liggen de zandstranden van Sète en het Canal du Midi, het smalle en pittoreske 17de eeuws kanaal dat de Atlantische Oceaan met de Middellandse Zee verbindt.

Étang du Méjean

Minder bekend is dat je in dit deel van Zuid-Frankrijk ook uitgestrekte wetlands hebt. Als je op een landkaart kijkt, zie je dat achter de kuststrook een uitgestrekt gebied ligt met kustmeren, zoutpannen, weides en prairies. Zoals het natuurgebied Étang du Méjean, onder de rook van Montpellier. Van die grote stad merk je in dit kleine maar fijne natuurgebied aan de Middellandse-Zeekust helemaal niets.

Gelukkig hebben we de Hollanders en hun uitvindingen.

Als je je ogen een beetje dichtknijpt, lijkt het hier eigenlijk meer op het platteland van Nederland. Een vlak landschap met water, grasvelden en rijen met populieren. Alleen de warme zon en de strakblauwe hemel verraden dat dit niet een zompige polder is, maar het Middellandse-Zeegebied.

“Het ziet er nu misschien idyllisch uit, maar de natuur hier is extreem”, vertelt de beheerder van het gebied, Jérémie Marin. Het natuurgebied is soms land, dan weer water. De zomers zijn hier kurkdroog. Dan verdampen de meren in zoutpannen en de velden in dorre prairies. De winters zijn dan weer drijfnat. Dan vallen er stortregens in de bergen en loopt de kust onder.

Als het dan ook nog waait vanuit het zuiden, stuwt de zee zout water naar binnen. Op zo’n moment ligt het waterpeil in de kustmeren wel een meter hoger. “Kortom: we zijn hier constant bezig met het managen van water. De ene keer is het teveel, de andere te weinig. Gelukkig hebben we de Hollanders en hun uitvindingen”, lacht Marin. “Dankzij jullie staan hier kanalen, sluizen en dijken en kunnen we alles in goede banen leiden.”

De kust van de Languedoc

‘Lijkt op Nederland’, ‘kurkdroog of drijfnat’: klinkt niet erg aanlokkelijk om hier naartoe op vakantie te gaan. Maar de lappendeken van rietvelden, zoute weides, bosjes en vijvers is schitterend om doorheen te wandelen. Het is een verfrissende verrassing, een plaatje dat je hier helemaal niet verwacht, zo dicht bij de dichtbebouwde kust van Zuid-Frankrijk. Overal groeien orchideeën en bloemen en klinkt het gekwaak van kikkertjes. Een beverrat slentert kalm over het pad en kijkt niet op of om. Aan de oevers scharrelen krabbetjes en groene hagedisjes.

Bovenal is het een van de beste plekken in Frankrijk om vogels te zien. Dit is een belangrijke stop voor trekvogels uit en naar Afrika. Kieviten, strandlopers, snippen, van alles komt hier langs. Vooral de ooievaar is hier vaste klant. Zowat alle migrerende ooievaars uit West-Europa komen hier vroeg of laat langs.

Voor hun is dit een paradijs, want er zijn altijd volop kikkertjes te eten. “Het grootste spektakel is in de herfst, wanneer de ooievaars gezamenlijk aan hun overtocht naar Marokko beginnen”, vertelt Marin. Met honderden tegelijk laten ze zich op de warme lucht omhoog stuwen, hoger en hoger tot ze uit het zicht verdwijnen. De thermiek doet al het werk. Tussen het riet zien we ook een blauwe flits van een ijsvogel. En we zien zelfs nieuwe immigranten, Afrikaanse vogelsoorten die hier niet voorkwamen, zoals bijeneters en scharrelaars.

Inmiddels wordt de kuststreek zo goed beschermd en beheerd, dat veel vogels hier overwinteren en het hele jaar door blijven. De beroemdste nieuwe ‘local’ is de flamingo. “Vroeger vlogen ze naar Afrika, maar nu zijn ze er altijd”, aldus Marin. “Het bevalt ze hier wel.”

Waarom zijn flamingo’s roze?

Aan Marin de hamvraag: waarom zijn flamingo’s roze? “Met filters in hun bek filteren ze kleine garnaaltjes en plankton uit het water. Daarin zit caroteen en daarvan krijgen ze hun kleur.” Kleine flamingo’s zijn wit, pas na een paar jaar krijgen ze hun typerende kleur.

Het meest indrukwekkende schouwspel is in april, wanneer de vogels gaan baltsen. Onder luid getoeter voeren ze ingewikkelde, gesynchroniseerde dansen op. “Het is een van de mafste toneelstukjes in de natuur”, lacht Marin. “En dat middenin Europa, bij jou om de hoek.”

Checklist

  • Met zoveel landschappen kan elke sporter terecht in de Hérault. Rond het meer van Salagou kan je bijvoorbeeld mountainbiken in de rode aarde. In het massief van Carroux kan je wandelen en in de Gorges de l’Hérault kajakken. De kust is beroemd bij wind- en kitesurfers, roeiers en zeilers. Kijk hier voor alle tips.
  • Een goede uitvalsbasis is het stadje Lunel.
  • In de buurt van Lunel kun je boerderij Lafon bezoeken, waar stoere Camargue-stieren worden gehouden. In de weiden en wetlands van deze veeboerderij leven veel flamingo’s en witte reigers.
  • Lekker eten en overnachten doe je in L’Escampe in het dorpje Saturargues. Deze B&B zit in een oude zijderupsenkwekerij, die met liefde is opgeknapt door eigenaar Manuel. Vroeger kookte hij voor oliesjeiks, nu voor zijn gasten.
  • De Hérault is Zuid-Frankrijk, dus eten en drinken zitten wel goed. Vooral als je van wijn houdt, want door de steensoort en de overvloedige zon is de streek ideaal om wijn te verbouwen. Door de Hérault loopt een wijnroute met wandeltochten rond het thema. Je kunt door wijngaarden en zonnige landschappen lopen en van wijnen proeven met mooie namen als Picpoul de Pinet en Clairette du Languedoc.