Stoeien met zeekoeien: snorkelen met manatees

Aan de westkust van Florida ligt Crystal River. Het is de enige plek in de wereld waar je met wilde zeekoeien kunt zwemmen.

Tekst & foto's: Victoria Farkas

Zeven uur ’s ochtends. De dageraad staat op het punt van uitbreken als ik me meld bij River Ventures. Dit outdoor centre ligt aan de Crystal River, een ondiepe en glasheldere kustdelta die wordt gevoed door ondergrondse zoetwaterbronnen. Op de rivierbodem groeit uitbundig zeegras. Omdat het water ook lekker warm is, grazen hier honderden manatees, oftewel zeekoeien. Voor hen is dit het paradijs.

Zoals alle wilde dieren staan ook manatees voor het krieken van de dag op voor hun ontbijt. Nee, je moet geen avondmens zijn als je dieren in het wild wilt zien. Een veel te wakkere gids gaat me voor naar een aparte ruimte, dat als een klaslokaal is ingericht.

Outdooractiviteiten doe je in de Verenigde Staten niet zomaar. Voordat je in dit land ook maar ergens aan deelneemt, krijg je een instructiefilmpje te zien en moet je een aansprakelijkheidsformulier ondertekenen. Ook is er een lijst met do’s en dont’s. “Ga nooit tussen twee manatees in”, zegt zeekoe-gids Dylan. “Blijf op afstand. Het zijn wilde dieren en dus onvoorspelbaar.”

Maar vooral: probeer niet te zwemmen. Huh? Wat? Gids Dylan lacht me geruststellend toe. “Nee, probeer enkel te drijven. Houd stil en maak geen geluid. Hoe langzamer je je beweegt, hoe groter de kans dat er een zeekoe naar je toe komt. Ze houden namelijk niet van druktemakers.”

Dat wordt nog moeilijk, want ik kan mijn opwinding nauwelijks onderdrukken. De laatste keer dat ik een zeekoe in het echt zag, was die in Artis, toen ik klein was. Het was een enorme grijze massa die uit de schaduwen opdook en die met een hap kroppen sla achterover werkte. Ik stond met open mond tegen het glas gedrukt. En nu sta ik op het punt om in de wateren van Florida oog in oog met een wilde zeekoe te komen.

Crystal River

Even later stap ik met Dylan en kapitein Jamie in een kleine boot en varen we heel rustig weg. De zon komt op en baadt de Crystal River in het licht. Het wildlife in de kreken en mangrove maakt zich klaar voor de dag. Op overhangende takken boven het water speuren roofvogels naar een potentieel maaltje.

Golf van Mexico

Kapitein Jamie kijkt gespannen naar het wateroppervlak, op zoek naar luchtbellen. Dan zet hij de boot stil. “Hier zit er een”, fluistert hij. “Snel, ga het water in. Maar rustig, hé?” Snel en rustig...nee, dat is nuttig advies als je zenuwachtig bent.

Jarenlang ging het slecht met de manatees in de Golf van Mexico. Door verlies van habitat en vervuiling gingen hun aantallen achteruit. Ook werden veel zeekoeien overvaren door boten. Veel dieren dragen de littekens van bootschroeven op hun huid. Maar dankzij beschermingsmaatregelen gaat het inmiddels bijzonder goed met de Caribische manatees en zijn hun aantallen weer gezond.

Ik glijd het water in en laat me doodstil drijven. En dan verschijnt er een enorme grijze massa van wel twee meter lang; een manatee. Terwijl ik probeer niet te denken aan die enorme muil en die kroppen sla, glijdt hij volkomen geruisloos naar me toe. Met een zwart kraaloogje kijkt hij me onderzoekend aan.

Een paar minuten dobberen we om elkaar heen, elk nieuwsgierig naar de ander. De manatee klemt zich met zijn voorpoten aan het ankertouw van de boot vast.

De omarming maakt hem heel menselijk en het is dan ook niet zo gek dat zeekoeien vroeger voor bevallige zeemeerminnen werden aangezien. Dat zeekoeien een enorme snor hebben, dat zagen de eenzame zeemannen blijkbaar over het hoofd.

“Wauw, dat gebeurt niet vaak. Je hebt geluk”, zegt Dylan als ik weer de boot op klim. “Dit was een jonkie en die zijn nog niet gewend aan mensen. Ze vinden snorkelaars erg interessant.” Eh, wacht, een jonkie? “Ja, deze was maar heel klein.” Okee...hoe groot is een volwassene dan niet?

Snorkelen

Als we even later een stukje verder varen, een kreek in, en ik me weer langzaam in het water laat zakken, zie ik wat Dylan bedoelt. Een volwassen manatee zwemt onder me, een gigantisch dier dat rustig de bodem af knabbelt. Hij is zo groot dat zijn kop in de schaduw van de mangrovebomen verdwijnt voordat ik zijn staart zie. In mij heeft het volwassen dier geen interesse. Misschien omdat ik vergeten ben kalm te blijven en van opwinding met mijn snorkel toeter en gorgel. Gelijk heeft hij: al die drukte ook.

Checklist

  • Crystal River ligt twee uur rijden vanaf Orlando.
  • Boek je tour bij River Ventures via www.riverventures.com
  • Je kunt ook vanaf de veilige oever manatees bekijken. Ga daarvoor naar het Manatee Viewing Centre van de energiecentrale van Tampa. De centrale loost opgewarmd koelwater in de rivier en daar komen soms wel honderden zeekoeien op af. Kijk op tampaelectric.com